Skill-based Learning – खरंच गरजेचं आहे का?

 

आजचं जग अतिशय वेगाने बदलत आहे. तंत्रज्ञान, स्पर्धा आणि अपेक्षा यामुळे शिक्षणाची दिशा देखील बदलत आहे. पूर्वी केवळ पुस्तकातील ज्ञान आणि परीक्षेतील गुण यांनाच यशाचं मापदंड मानलं जात होतं. मात्र आजच्या काळात हे अपुरं ठरत आहे. कारण वास्तव जीवनात यशस्वी होण्यासाठी केवळ अभ्यास नव्हे, तर विविध कौशल्यांची गरज भासते. म्हणूनच आज Skill-based Learning म्हणजेच कौशल्याधारित शिक्षणाकडे लक्ष देणं अत्यावश्यक बनलं आहे.

नमस्कार, मी जया सकपाळ Versatile Educaare System  ची Abacus Master Trainer, Brain Booster या कम्युनिटीची फॉउंडर आणि मला १००० शिक्षकांना अॅबॅकसची ट्रेनिंग देऊन १,००,००० विद्यार्थ्यांच्या मेंदू विकासात व आयुष्यात योगदान करायचे आहे.

तर या ब्लॉगमध्ये, Skill-based Learning – खरंच गरजेचं आहे का? याबद्दल जाणून घेणार आहोत. त्यासाठी हा ब्लॉग शेवट पर्यंत नक्की वाचा.

सर्वात आधी जाणून घेवुया की Skill -based Learning म्हणजे नेमकं काय?

Skill-based Learning म्हणजे अशी शिक्षणपद्धती जिथे मुलं फक्त माहिती पाठ करत नाहीत, तर ती माहिती प्रत्यक्षात कशी वापरायची हे शिकतात. विचार करण्याची क्षमता, समस्या सोडवणं, संवाद साधणं, निर्णय घेणं, संघात काम करणं यासारखी कौशल्यं या शिक्षणपद्धतीतून विकसित होतात. ही कौशल्यं मुलांच्या शैक्षणिक आयुष्याबरोबरच वैयक्तिक आणि सामाजिक आयुष्यासाठीही उपयुक्त ठरतात.

आता जाणून घेऊयात कि Skill - based learning चं महत्त्व 

१.पाठांतरावर आधारित शिक्षणाची मर्यादा

आजही अनेक ठिकाणी शिक्षण म्हणजे पाठांतर आणि परीक्षेतील गुण एवढंच समजलं जातं. पण अशा पद्धतीतून मुलांची सर्जनशीलता, आत्मविश्वास आणि स्वतंत्र विचारशक्ती फारशी विकसित होत नाही. मुलं उत्तरं लक्षात ठेवतात, पण त्यामागचं कारण समजून घेत नाहीत. परिणामी, वास्तव जीवनात एखादी अडचण आली की ती सोडवताना त्यांना अडचणी येतात. हीच मर्यादा Skill-based Learning दूर करते.

२.मुलांच्या सर्वांगीण विकासात कौशल्यांची भूमिका

कौशल्याधारित शिक्षणामुळे मुलांचा केवळ बौद्धिक विकासच नाही, तर मानसिक, भावनिक आणि सामाजिक विकासही घडतो. मुलं आत्मविश्वासाने बोलायला शिकतात, आपलं मत मांडतात आणि इतरांचं ऐकून घेण्याची सवय लावतात. यामुळे त्यांच्या व्यक्तिमत्त्वात सकारात्मक बदल दिसून येतो. शिकणं ही एक ताणाची गोष्ट न राहता, आनंददायी अनुभव बनतो.

३.⁠ ⁠मानसिक तणाव कमी करण्यासाठी Skill-based Learning

आजच्या मुलांवर अभ्यासाचा ताण, स्पर्धा आणि पालकांच्या अपेक्षा यांचा मोठा दबाव असतो. यामुळे अनेक मुलं चिडचिडी, गोंधळलेली किंवा आत्मविश्वास गमावलेली दिसतात. कौशल्याधारित शिक्षण मुलांना चुका करण्याची, त्यातून शिकण्याची संधी देतं. यामुळे अपयशाची भीती कमी होते आणि मानसिक तणावावर सकारात्मक परिणाम होतो.

४.⁠ ⁠भविष्यातील करिअरसाठी आवश्यक कौशल्यं

आजच्या नोकरीच्या जगात केवळ डिग्री पुरेशी नाही. संवाद कौशल्य, नेतृत्वगुण, वेळेचं व्यवस्थापन, तांत्रिक ज्ञान आणि समस्या सोडवण्याची क्षमता यांना अधिक महत्त्व दिलं जात आहे. ही कौशल्यं लहान वयातच विकसित झाली, तर मुलं भविष्यातील आव्हानांसाठी अधिक सक्षम बनतात. म्हणूनच Skill-based Learning ही उद्याच्या यशाची तयारी आहे, असं म्हटलं तर वावगं ठरणार नाही.

५.⁠ ⁠पालक आणि शिक्षकांची जबाबदारी

Skill-based Learning यशस्वी होण्यासाठी पालक आणि शिक्षक यांची भूमिका अत्यंत महत्त्वाची आहे. मुलांवर फक्त गुणांचा दबाव न टाकता, त्यांच्या कौशल्यांकडे लक्ष देणं गरजेचं आहे. मुलांना प्रश्न विचारायला प्रोत्साहन देणं, नवीन गोष्टी शिकायला संधी देणं आणि त्यांच्या आवडी-निवडी समजून घेणं हे पालक आणि शिक्षक दोघांचंही कर्तव्य आहे.

म्हणून आजच्या काळात Skill-based Learning ही केवळ एक संकल्पना नसून, शिक्षणाची दिशा आहे. ज्ञानासोबत कौशल्यांची जोड दिली, तरच आपण आत्मविश्वासू, सक्षम आणि जबाबदार पिढी घडवू शकतो. म्हणूनच “Skill-based Learning – खरंच गरजेचं आहे का?” या प्रश्नाचं उत्तर स्पष्टपणे होय, अत्यंत गरजेचं आहे असंच देता येईल.

करण “पुस्तकातील ज्ञानाला कौशल्यांची साथ मिळाली, तरच शिक्षण खर्‍या अर्थाने जीवन घडवतं.”

तर तुम्हाला हा ब्लॉग कसा वाटला हे आम्हाला कमेंट करून नक्की सांगा. जर तुम्हाला काही प्रश्न असतील तर jaya.sakpal8@gmail.com यावर mail करून विचारू शकता. आणि मुलांच्या मेंदू विकासासंदर्भात अधिक माहितीसाठी Brain Booster या व्हॉट्स ॲप ग्रुपला जॉईन करा.

धन्यवाद!!

जया सकपाळ

संपर्क : 8652381880