“लोक काय म्हणतील?” – समाजाच्या भीतीतून स्वतःला मुक्त कसं करावं?

“लोक काय म्हणतील?” – समाजाच्या भीतीतून स्वतःला मुक्त कसं करावं?

“लोक काय म्हणतील?” हे चार शब्द अनेक महिलांच्या आयुष्यातील मोठ्या निर्णयांना थांबवतात. नवीन नोकरी स्वीकारायची असो, व्यवसाय सुरू करायचा असो, करिअरमध्ये बदल करायचा असो, स्वतःसाठी काही नवीन शिकायचं असो किंवा आयुष्यात एखादी वेगळी वाट निवडायची असो, आपल्या मनात पहिला विचार येतो तो अनेकदा “लोक काय म्हणतील?” हा असतो. आश्चर्याची गोष्ट म्हणजे, हे “लोक” नेमके कोण आहेत, हे आपल्यालाही माहीत नसते. तरीही त्यांच्या मतांचा विचार करत आपण स्वतःच्या इच्छा, स्वप्नं आणि निर्णय मागे ठेवतो. 

नमस्कार, मी जया सकपाळ Versatile Educaare System ची Abacus Program Director, Versatile शिक्षण सखी या कम्युनिटीची फॉउंडर आणि मला १००० महिलांच्या आयुष्यात योगदान करायचे आहे. 

तर या ब्लॉगमध्ये आपण जाणून घेणार आहोत की “लोक काय म्हणतील?” या समाजाच्या भीतीतून स्वतःला मुक्त कसं करावं? याचे उपाय त्यासाठी हा ब्लॉग शेवट पर्यंत नक्की वाचा 

१. समाजाची भीती की स्वतःच्या विचारांची मर्यादा?

समाज काय म्हणेल याची भीती अनेकदा बाहेरच्या लोकांपेक्षा आपल्या मनातच जास्त असते. लहानपणापासून आपल्याला “लोक काय म्हणतील”, “नातेवाईक काय म्हणतील”, “आपली बदनामी होईल” अशा वाक्यांमधून सामाजिक चौकटींची जाणीव करून दिली जाते. त्यामुळे हळूहळू आपण स्वतःच्या निर्णयांपेक्षा इतरांच्या मतांना अधिक महत्त्व देऊ लागतो. परिणामी, समाज आपल्याला थांबवत नसतो; आपणच समाजाच्या अपेक्षांना आपल्या आयुष्याची मर्यादा बनवून घेतो.

२. महिलांनी स्वतःची ओळख जपणे गरजेचे आहे

एक स्त्री आयुष्यात अनेक भूमिका निभावते. ती मुलगी असते, पत्नी असते, आई असते, गृहिणी असते, कर्मचारी असते किंवा उद्योजिका असते. या सर्व भूमिका महत्त्वाच्या आहेत; पण या भूमिकांच्या पलीकडे तिची स्वतःची एक स्वतंत्र ओळख असते. तिची स्वप्नं, तिच्या इच्छा, तिची कौशल्यं आणि तिच्या महत्त्वाकांक्षा यांनाही तितकंच महत्त्व मिळायला हवं. इतरांसाठी जगताना स्वतःला विसरणं ही त्यागाची निशाणी नाही; स्वतःला जपणं हीसुद्धा जबाबदारी आहे.

३. “लोक काय म्हणतील?” ऐवजी “मला काय हवं आहे?” विचारा

आपल्या आयुष्यातील अनेक निर्णय घेताना आपण नकळत इतरांच्या प्रतिक्रियेचा विचार करतो. पण प्रत्येक वेळी स्वतःला एक प्रश्न विचारण्याची गरज आहे – “लोकांना काय आवडेल?” याऐवजी “मला खरंच काय हवं आहे?” हा प्रश्न स्वतःला विचारा. तुमच्या आयुष्याचा अनुभव तुम्हालाच घ्यायचा आहे. तुमच्या निर्णयांचे परिणामही तुम्हालाच स्वीकारायचे आहेत. त्यामुळे तुमच्या आयुष्याशी संबंधित महत्त्वाचे निर्णय घेताना स्वतःच्या मनाचा आवाज ऐकणे अत्यंत आवश्यक आहे.

४. टीका होणारच, पण ती तुमची ओळख नाही

आपण कितीही चांगलं काम केलं तरी प्रत्येकाला ते आवडेलच असं नाही. तुम्ही काही नवीन केलं तर काही लोक कौतुक करतील, तर काही लोक प्रश्न विचारतील. काही जण टीका करतील, तर काही जण तुमच्यावर हसतील. पण याचा अर्थ असा नाही की तुम्ही चुकीच्या मार्गावर आहात. प्रत्येकाची मतं वेगळी असतात आणि प्रत्येक मताला आपल्या आयुष्याचा निर्णय बनवण्याची गरज नसते. योग्य टीका स्वीकारा, त्यातून शिका; पण निरर्थक टीकेला आपल्या आत्मविश्वासावर राज्य करू देऊ नका.

५. अपयशाची भीती सोडा

“लोक हसतील”, “अपयश आलं तर काय?” या भीतीमुळे अनेक महिला प्रयत्नच करत नाहीत. पण अपयशापेक्षा प्रयत्न न केल्याची खंत अनेकदा मोठी असते. एखादा प्रयत्न अयशस्वी झाला, तरी त्यातून अनुभव मिळतो, नवीन शिकायला मिळतं आणि पुढच्या प्रयत्नासाठी आत्मविश्वास वाढतो. म्हणून अपयशाची भीती बाळगण्याऐवजी प्रयत्न करण्याची हिंमत निर्माण करा. कारण प्रत्येक यशस्वी स्त्रीच्या प्रवासामागे अनेक छोटे-मोठे अपयश दडलेले असतात.

६. स्वतःच्या निर्णयांवर विश्वास ठेवायला शिका

स्वतःवर विश्वास ठेवणे म्हणजे आपले प्रत्येक निर्णय बरोबरच असतील असे नाही. तर निर्णय घेताना स्वतःच्या क्षमतेवर विश्वास ठेवणे होय. कधी निर्णय योग्य ठरेल, तर कधी त्यातून शिकायला मिळेल. पण निर्णय घेण्याची क्षमता आणि त्याची जबाबदारी स्वीकारण्याची तयारी हीच आत्मविश्वासाची खरी सुरुवात आहे. दुसऱ्यांच्या मान्यतेची सतत वाट पाहण्याऐवजी स्वतःच्या निर्णयांवर विश्वास ठेवायला शिकणे प्रत्येक महिलेसाठी महत्त्वाचे आहे.

७. तुलना थांबवा, स्वतःचा प्रवास स्वीकारा

आज सोशल मीडियामुळे इतरांचे यश, त्यांचे सुंदर क्षण आणि त्यांचे आयुष्य सतत आपल्या डोळ्यांसमोर असते. त्यामुळे नकळत आपण स्वतःची तुलना इतरांशी करू लागतो. पण प्रत्येक व्यक्तीचा प्रवास वेगळा असतो. कोणाची सुरुवात कधी झाली, त्याला कोणत्या संधी मिळाल्या आणि त्याने कोणत्या अडचणींचा सामना केला हे आपल्याला माहीत नसते. त्यामुळे दुसऱ्यांच्या आयुष्याशी तुलना करण्याऐवजी आपल्या कालच्या रूपापेक्षा आज आपण किती पुढे आलो आहोत, याकडे लक्ष द्या.

८. स्वतःसाठी निर्णय घेणे म्हणजे स्वार्थी होणे नाही

महिलांनी स्वतःसाठी निर्णय घेतला की अनेकदा त्याला स्वार्थीपणाचं नाव दिलं जातं. पण स्वतःच्या आयुष्याबद्दल विचार करणे, करिअरची इच्छा बाळगणे, आर्थिकदृष्ट्या स्वतंत्र होण्याचा प्रयत्न करणे, नवीन कौशल्य शिकणे किंवा स्वतःच्या आनंदासाठी वेळ देणे हा स्वार्थ नाही. स्वतःची स्वप्नं पूर्ण करण्याचा अधिकार प्रत्येक स्त्रीला आहे. स्वतःसाठी उभं राहणं म्हणजे इतरांना नाकारणं नव्हे; तर स्वतःलाही आपल्या आयुष्यात योग्य स्थान देणं होय.

९. “लोक काय म्हणतील?” पासून “मला काय करायचं आहे?” पर्यंतचा प्रवास

समाजाच्या मतांची भीती एका दिवसात नाहीशी होत नाही. त्यासाठी हळूहळू स्वतःवर विश्वास निर्माण करावा लागतो. सुरुवातीला छोटे निर्णय स्वतः घ्या. स्वतःच्या आवडी-निवडी समजून घ्या. ज्या गोष्टी करायच्या आहेत त्यांची यादी करा आणि त्यातील एका छोट्या गोष्टीपासून सुरुवात करा. प्रत्येक वेळी लोकांच्या प्रतिक्रियेपेक्षा आपल्या समाधानाला महत्त्व द्या. हळूहळू तुम्हाला जाणवेल की लोकांच्या मतांपेक्षा तुमच्या आयुष्याची दिशा अधिक महत्त्वाची आहे.

शेवटी एक गोष्ट नेहमी लक्षात ठेवा – लोक बोलणारच. तुम्ही काही केलं तरी बोलतील आणि काही केलं नाही तरी बोलतील. मग इतरांच्या बोलण्यामुळे स्वतःची स्वप्नं का थांबवायची? तुमच्या आयुष्याचा प्रवास तुमचा आहे. तुमच्या स्वप्नांना अर्थ देण्याची संधीही तुमचीच आहे. त्यामुळे “लोक काय म्हणतील?” या प्रश्नापेक्षा “माझ्या आयुष्याला खरं तर काय हवं आहे?” हा प्रश्न स्वतःला विचारा. कदाचित सुरुवातीला भीती वाटेल, कदाचित काही लोक तुमच्यावर टीका करतील, कदाचित काही जण तुमच्या निर्णयांना विरोध करतील. पण एक दिवस मागे वळून पाहताना तुम्हाला स्वतःचा अभिमान वाटेल की, “मी लोकांच्या भीतीत नाही, तर माझ्या विश्वासावर माझं आयुष्य जगले.”

तर तुम्हाला हा ब्लॉग कसा वाटला हे आम्हाला कमेंट करून नक्की सांगा. जर तुम्हाला काही प्रश्न असतील तर jaya.sakpal8@gmail.com यावर mail करून विचारू शकता. आणि जर तुम्हाला स्वतःच अस्तित्व निर्माण करायचे असेल तर Versatile शिक्षण सखी या व्हॉट्स ॲप कम्युनिटीला जॉईन करा.

धन्यवाद!!

जया सकपाळ 

संपर्क:- 8652381880

Website - https://versatileeducaare.com/abacus-teachers-training/